Durante tres días, a cidade búlgara de Pernik converteuse no epicentro das mascaradas de inverno de toda Europa, un lugar no que por suposto tiña que haber presenza galega, e como non ía haber se posuímos un dos entroidos máis ricos de Europa!
O pasado mes de xaneiro unha representación de Orgullo Galego viaxou até Bulgaria para asistir ao 60 aniversario do Surva, o maior desfile de mascaradas tradicionais de toda Europa. Antes de contar a nosa experiencia non podemos deixar de agradecer en primeiro lugar ao Entroido de Samede, sen o seu convite non sería posíbel participar dun xeito tan activo, e por suposto á Sociedade Antropolóxica Galega comandada polo seu presidente Rafael Quintía
O 15 de xaneiro, Orgullo Galego e a Sociedade Antropolóxica Galega arrincamos cara Madrid, onde tiñamos que coller o noso avión con destino a Sofía. Alí coincidimos cos Entroidos de Sande (Cartelle) e Samede (Paderne) que eran os representantes galegos nesta mascarada. En Sofía tivemos o enorme privilexio de poder visitar a cidade, entre eles o Museo Nacional Búlgaro e o Museo Arqueolóxico Nacional, o que nos deu unha perspectiva histórica do país e como foi influenciada por distintos pobos e culturas, tamén tesouros dun valor incalculable coma os tesouros tracios e, por suposto, a cultura máis popular entre a que estaban os Kukeri, de quen falaramos logo.
O lugar onde se celebra o Surva é Pernik, unha cidade a uns 30 minutos de distancia de Sofía, á que nos desprazamos tanto o 16 coma o 17 nun autobús posto pola organización. A cerimonia de apertura xa adiantaba o que nos iamos atopar o sábado, cultura, tradición local e espectáculo baixo temperaturas en negativo. Non sabedes o que significa estar alí e comezar a escoitar ese son atronador de ducias e ducias de Kukeri coas chocas, é unha sensación que saberá o que vibre ao escoitar as chocas dos Felos, o Peliqueiro ou o Cigarrón, entre outros.
Pero que é o Surva?
O Surva é unha das celebracións de inverno máis importantes de Europa no tocante ás mascaradas. Celébrase na cidade de Pernik, onde ten lugar o grande festival internacional.
Este Festival Internacional de Xogos de Mascaradas chamado “Surva”, é considerado un dos maiores eventos de mascaradas do mundo. Xunta a milleiros de enmascarados e centos de milleiros de visitantes, coa participación de grupos de toda Bulgaria e doutros países europeos como Galiza, Portugal, Romanía, Irlanda, Grecia, Macedonia, Serbia, Alemaña, Polonia, Italia, Francia, etc. Constitúe un grande escaparate das tradicións de inverno e está recoñecido como Patrimonio Cultural Inmaterial pola UNESCO, xa que ademais de enmascarados participan numerosos grupos de música e baile tradicional búlgaro ou grego.
Baixo a nosa experiencia, é unha oportunidade enorme para coñecer esa diversidade que temos en toda Europa, os seus ritos, mascaradas e tradicións, tamén para atopar semellanzas co noso entroido galego e poder intercambiar coñecementos de distintas culturas. Con todo, hai que ter en conta que o Surva é un desfile, desfile no que as mascaradas están fóra do seu ámbito e polo tanto non realizan os ritos característicos, e isto é importante resaltalo para non levar unha decepción. No noso caso foi unha oportunidade de coñecer outras mascaradas, poder investigar máis sobre elas e quen sabe se no futuro, poder visitar o seu lugar de orixe.
Que son os Kukeri?
O Kukeri é unha tradición folklórica de Bulgaria na que homes vestidos con elaborados disfraces realizan danzas e rituais destinados a afastar os malos espíritos e atraer a boa sorte para a nova tempada agrícola. Os traxes inclúen máscaras de animais ou seres sobrenaturais, cornamentas, pelo, dentes e grandes chocas e pezas metálicas que producen un forte estrondo ao moverse. Ao igual que na Galiza, estes ritos representan a expulsión do inverno e a chegada da primavera, o renacer da natureza e o inicio do período das colleitas.
O Kukeri de Pernik é o máis coñecido e multitudinario, celebrado durante séculos e preservado pola comunidade local, o que lle valeu recoñecemento como patrimonio cultural pola UNESCO.
Os traxes, feitos artesanalmente, son moi vistosos e simbólicos: representan a loita entre o ben e o mal e a vitoria sobre as forzas negativas, sendo unha das expresións máis potentes do ritualismo de inverno en Europa do Leste.
O espazo no que se desenvolveu este festival da mascarada era o centro da cidade, nunha enorme praza por onde desfilan os distintos entroidos e agrupacións folklóricas. Tamén conta con numerosos postos onde poder xantar comida tradicional e mercar produtos relacionados co festival, mesmo hai un pequeno mercado de produtos artesanais.
Como conclusión, podemos dicir que foi unha experiencia impresionante, algo que non poderíamos ter vivido sen a existencia de Orgullo Galego, o que nos fai máis conscientes de como este proxecto foi medrando e avanzando. Tede en conta que non estivemos co público senón dentro do propio desfile, o que nos deu unha mellor perspectiva para coñecer e entender toda a riqueza alí presente.
Na viaxe de volta falabamos como nuns entroidos tiñan un rito, noutros tiñan outro, nalgúns unha figura concreta mais o entroido galego ten todo, o “pack completo”, non somos conscientes da riqueza e diversidade que temos no país, amais nun proceso de recuperación de máis e máis entroidos. Por iso, é importante poñer en valor o Entroido non como un produto turístico, tampouco polos cartos que poida dar, senón coma unha festividade, un tesouro cultural que cómpre protexer. Precisamos producir máis contido teórico e divulgativo, para nós e a nivel internacional, precisamos levalo máis aos centros de ensino, sacar máis documentais, seguir deixando ao pobo que sexa o actor activo do mesmo, en definitiva, tratalo como o que é, un tesouro cultural legado polos nosos antergos.
Algo que pensaba na viaxe de de volta é que, de que serve declarar o entroido como Ben de Interese Cultural (BIC) cando logo é a xente dos entroidos galegos quen ten que pagarse do seu peto a viaxe até Bulgaria? Que sentido ten ter unha consellería de cultura cando logo despilfarran os cartos en todo menos en cultura? Como pode ser que a Xunta de Galiza non apoie algo tan importante como mostrar o noso nun evento protexido pola UNESCO?
Aínda con atrancos, o pobo galego sempre logra abrirse paso. Que viva o entroido!
Galería de vídeos
Publicidade
Publicidade
Publicidade
Para comprender o significado do colar de zonchos – ou colar de castañas – debemos achegarnos á maneira en que as sociedades antigas entendían o mundo. Naquel tempo, a natureza era un piar fundamental da organización social da vida. O alimento, o clima, os ciclos
A Serra do Courel é un dos lugares máis importantes do noso país xa non só a nivel ambiental senón tamén etnográfico, lingüístico e patrimonial. Nesta zona comezaron os traballos de recuperación dunha das figuras mitolóxicas do nadal galego, o Apalpador, mais tamén destaca pola
Realizar unha lista de fervenzas para visitar require moitísimo tempo xa que en Galiza é raro o lugar que non teña unha ou varias fervenzas ou pozas. Por iso, despois do éxito da primeira parte na que tocamos algunhas das fervenzas máis populares, nesta segunda
