Todo o que quixeches saber sobre o Magosto galego

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email

Este outono toda Galicia quentou as brasas, xirou os tambores e preparou as casta√Īas de ourizo para celebrar un dos seus costumes m√°is ricos. O magosto galego. O magosto de Galicia.

Casta√Īas dentro do ourizo antes de ser apa√Īadas.

En que consiste o magosto de Galicia?

Unha das festas populares e tradicionais da nosa Terra √© a co√Īecida como Magosto. Celebrada en todas as comarcas do noso Pa√≠s, mais con especial arraigo na zona de Ourense, Lugo e O Bierzo, organ√≠zase entorno √° recollida de casta√Īas. Ademais, nalgunhas comarcas do interior tam√©n se aproveita para probar os primeiros vi√Īos do ano; polo que √© a festividade por antonomasia das colleitas que apa√Īa o noso pobo no outono, mentres que nas bisbarras costeiras ad√≥itase acompa√Īar o froito dos casti√Īeiros con sardi√Īas.

En consecuencia, a acci√≥n de asar as casta√Īas do outono conv√©rtese en todo un acontecemento social e festivo, que recibe diferentes nomes ao longo do noso territorio.

Magosto √© a acepci√≥n m√°is popular, e reco√Īecida pola Real Academia Galega e a Real Academia Espa√Īola. Non obstante, existen outras denominaci√≥ns como ‚Äúmagusto‚ÄĚ. Bar√°llanse diferentes teor√≠as sobre a orixe etimol√≥xica do termo galego magosto. As m√°is populares son as latinas magnus ustus (gran fogo) ou  magnum ustum (que destaca o car√°cter m√°xico do lume).

Casta√Īas xa asadas. Antes de botalas ao lume f√≠xolles un corte na codia para evitar que estalasen.

Antano prepar√°banse as fogueiras con rach√≥ns de breixo para asar as casta√Īas recollidas no monte. Os mozos e as mozas da aldea saltaban por riba do lume, purific√°ndose co fume e pas√°ndose a borralla do carb√≥n pola cara.

Ao final com√≠ase a casta√Īa, o pan, o chourizo, carne do porco da matanza e beb√≠ase vi√Īo da zona, namentres se baila ao son dos gaiteiros e dos tamborileiros. Antigamente celebr√°base en espazos abertos ao aire libre ou nos propios soutos nos que se apa√Īaban as casta√Īas, volvendo ao caer a noite a xente √° aldea para continuar cunha foliada os rapaces do lugar.

Non obstante, os tempos mudaron, e con eles a forma de celebralo. Hoxe en d√≠a o magosto de Galicia faise a primeira hora da tarde, cando as ascuas do carb√≥n xa empezan a quecer as casta√Īas do tambor, do lat√≥n ou da pedra.  A unha temperatura media de 200 ¬ļC, os bullotes xa est√°n listos en media hora.

Os magostos galegos fest√©xanse tanto nas aldeas rurais como Balboa ou nas cidades e zonas urbanas como Ourense. Durante toda a tarde os festeiros da zona comen as casta√Īas asadas at√© a chegada da noite.

Home asando as casta√Īas nun d√≠a de magosto no interior do Pa√≠s.

‚ÄúDir√©desme que o magosto √© o final do froito dos casti√Īeiros; e teredes raz√≥n, mais teredes que confesar que as vi√Īas trocadas en xard√≠n son ben belidas, e que as casta√Īas se queiman entre risas e entre amores. Porque na nosa terra, astra a morte ten engado. E se non o credes, vinde ver a Galicia no mes de San Marti√Īo.‚ÄĚ Autor: Florentino L√≥pez Alonso-Cuevillas.

Cando se celebra o magosto galego?

As datas dos magostos galegos var√≠an dependendo da rexi√≥n de Galicia na que nos encontremos, ach√°ndose principalmente entre o 1 de Novembro, D√≠a de T√≥dolos Santos, e o 11 de Novembro, D√≠a de San Marti√Īo, que coincide con outra senlleira tradici√≥n galega; a Matanza do porco, polo que se aproveita para asar un chourizos con pan. Nestas semanas √© cando se suceden as festas dos magostos nas provincias do interior, sendo alg√ļns dos principais os de Ourense, Chantada, Ancares, Folgoso do Courel e Xinzo de Limia.

A√≠nda as√≠, tam√©npodemos atopar moitos magostos durante a segunda quincena de outubro. Por exemplo, na co√Īecida como Galicia estremeira √© frecuente que se celebren no d√©cimo mes do ano, como sucede nas localidades bercianas de Balboa, Barxas, Cacabelos, Toural dos Vados, Valtuille de Abaixo ou Viladepaos.

Dende cando existe o magosto de Galicia?

Este festexo ten unhas orixes milenarias que se perden na noite dos tempos. As s√ļas connotaci√≥ns m√°xico-relixiosas crean unha conexi√≥n entre o fume do lume das cachelas e o outro mundo, sendo este o motivo polo que a√≠nda hoxe en d√≠a se celebra arredor do D√≠a de T√≥dolos Santos nalgunhas zonas do pa√≠s, nunha perfecta simbiose entre a cultura cristi√°n e pag√°n.

Antigamente fac√≠anse os magostos no adro das igrexas e nos camposantos galegos, pois a casta√Īa simbolizaba a inmortalidade ao provir dunha √°rbore de longa vida como √© o casti√Īeiro, que pode chegar a durar s√©culos, e que se pensaba que conectaba aos vivos co al√©n. Dise que a cada casta√Īa que estalaba no lume supo√Ī√≠a a liberaci√≥n dunha √°nima pechada no purgatorio.

Casti√Īeiro xunto √° porta do cemiterio da Ramallosa.

O historiador Manuel Murgu√≠a interpretaba o magosto galego como unha continuaci√≥n da festividade de Defuntos, consider√°ndoo un banquete ritual con significados funerarios. Outros historiadores reforzan esta relaci√≥n que se produce entre os mortos e os vivos ao asar casta√Īas. Na v√©spera do D√≠a de T√≥dolos Santos celebr√°base un magosto, no que se asaban os bullotes arredor da cachela. Ao rematar, as familias guindaban ao chan as casta√Īas sobras exclamando: ‚ÄúIsto √© para que xanten os defuntos!‚ÄĚ.

O cronista como Bernando Barreiro describiu as paparotas que se celebraban na Galicia da Idade Moderna durante o D√≠a de Defuntos, xa documentas no S√©culo XVI: ‚ÄúOs notables da parroquia, dentro da capela, xantaban e beb√≠an a fartar en altares convertidos en mesas para a ocasi√≥n. Os pobres, entrementres, preparaban casta√Īas no adro mentres agardaban a xenerosidade dos principais.‚ÄĚ

 Casta√Īas no tambor listas para ser quentadas.

A casta√Īa na nosa econom√≠a

Galicia √© a comunidade aut√≥noma que produce m√°is casta√Īas, xa que en cada colleita ap√°√Īanse ao redor de 15 mill√≥ns de quilos; multiplicando as√≠ a sumo do que se recolle entre todas as outras comunidades recolectoras de bullote.

O gr√°fico reflicte o n√ļmero de casta√Īas producidas ao ano no estado durante o per√≠odo 2012-2018 nas principais autonom√≠as produtoras deste froito (en miles de toneladas). Fonte: ¬© Statista 2019

Dentro do noso pa√≠s, O Courel √© unha das zonas de produci√≥n m√°is importante, sendo a casta√Īa unha fonte de riqueza para os seus t√≥dolos seus veci√Īos dende sempre.

Nos s√©culos anteriores, na econom√≠a de subsistencia da Galicia rural, a casta√Īa era unha das principais fontes de alimento dos nosos devanceiros. O consumo deste froito non se daba nunhas determinadas semanas do ano, se non que a recolecci√≥n e os magostos daban paso ao consumo das casta√Īas durante todos os meses de outono e inverno.

Nalgunhas zonas da alta monta√Īa lucense, como pode ser na aldea do Piornedo, na comarca dos Ancares, at√© hai unhas poucas d√©cadas a dieta invernal consist√≠a en almorzar e cear casta√Īas cocidas durante as √©pocas m√°is duras do ano.

Pallozas prerromanas do Piornedo, habitadas at√© os anos setenta do s√©culo XX. A fotograf√≠a foi tomado no cami√Īo antigo de Vilarello a O Piornedo

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email

Samaín, Defuntos, Halloween e outras tradicións

Na Galiza o termo Sama√≠n √© un pr√©stamo do ga√©lico-irland√©s para unificar as diferentes denominaci√≥ns existentes arredor deste festexo tradicional como pode ser Noite dos Calac√ļs, Noite dos Mortos, Noite Meiga, Noite das √Ānimas ou incluso Magosto.

Subscríbete!

Responsable: Orgullo Galego ¬∑ orgullo.gal@gmail.com. Finalidade: xestionar, atender, respostar a solicitudes de informaci√≥n, env√≠o das nosas publicaci√≥ns e correos comerciais. Lexitimaci√≥n: consentimento do usuario que fai uso da ferramenta. Destinatarios: os datos que me env√≠as est√°n almacenados nos servidores do meu proveedor de email marketing Mailchimp. Podes ver aqu√≠ a s√ļa¬†pol√≠tica de privacidade. Dereitos: podes acceder, rectificar e suprimir os teus datos. M√°is informaci√≥n: b√≥talle unha ollada √° mi√Īa pol√≠tica de privacidade.

Emoji lingua fóra

De ti depende Orgullo Galego!

Desde o seu nacemento a comunidade de Orgullo Galego non deixou de medrar nas redes até ser a máis grande en galego de internet. E todo isto foi construído de xeito sen ánimo de lucro e con vontade de construír espazos na nosa lingua.

Ti es a peza fundamental para que isto viva e creza. Colabora dun ou varios xeitos, co que podas e como podas… ou queres que vaiamos ao tacho? :'(

Deixa un comentario

Subscríbete!

Responsable: Orgullo Galego ¬∑ orgullo.gal@gmail.com. Finalidade: xestionar, atender, respostar a solicitudes de informaci√≥n, env√≠o das nosas publicaci√≥ns e correos comerciais. Lexitimaci√≥n: consentimento do usuario que fai uso da ferramenta. Destinatarios: os datos que me env√≠as est√°n almacenados nos servidores do meu proveedor de email marketing Mailchimp. Podes ver aqu√≠ a s√ļa¬†pol√≠tica de privacidade. Dereitos: podes acceder, rectificar e suprimir os teus datos. M√°is informaci√≥n: b√≥talle unha ollada √° mi√Īa pol√≠tica de privacidade.