A protesta antieólica espállase por toda Galiza (espertará o país?)

Publicidade

As plataformas veciñais que loitan contra proxectos eólicos nos seus concellos empezan a se coordinar na Galiza para faceren fronte á invasión. En Monfero un grupo de activistas elabora mapas para colectivos antieólicos de todo o Estado.

O Manifesto do Mosteiro de Caaveiro di: “Exiximos aos gobernos autonómico e central a paralización inmediata de todos os proxectos de parques eólicos en tramitación. Esiximos ao goberno central a intervención inmediata e a posta baixo control estatal do mercado e das empresas enerxéticas. Exiximos ao goberno a creación inmediata dunha empresa pública así como a planificación da estratexia enerxética do estado, por medio dun Plan Estratéxico a nivel estatal e autonómico que planifique a produción, o transporte e o consumo da enerxía eléctrica”.

Pena da Pluma, en Monfero

Por todas partes din non

O mosteiro de Caaveiro, nas Fragas do Eume, fica dentro da poligonal deseñada por Iberdrola no proxecto de central eólica Pena do Corvo, entre Monfero e Paderne. Alí instalarán trece aeroxeradores de máis de 200 metros de altura nos lindeiros do Parque Natural, nunha zona habitada (35 núcleos de poboación estarían tamén dentro da poligonal) e cunha intensa actividade gandeira e, sobre todo, forestal.

Iñaki López é unha das caras visíbeis da oposición veciñal á instalación eólica. Veu de Valencia hai doce anos e vive no lugar do Piñeiro. O perímetro debuxado nun mapa por Iberdrola atravesa a parcela que queda xusto detrás da súa casa, na parte oeste do que será o polígono. A finca é un dos espazos que Rural Contemporánea -un colectivo de conservación do patrimonio e do medio natural que conta con sedes en distintas localidades do Estado e que en Monfero agrupa tres ducias de persoas- está a recuperar para o uso da veciñanza. Unha gran plataforma de madeira no chan gañado aos toxos mira cara o nacente a modo de banco-con-vistas.

“Alí vai unha liña de aeroxeradores. Tiveron que separalos un pouco para non colocalos naquel outeiro, o Castelo da Pluma, onde hai vestixios dunha torre medieval. Esa liña leva nove muíños e os da punta, cara ao norte, fenden o mesmo parque das Fragas do Eume. En paralelo, vai outra liña de catro aeroxeradores”, explica Iñaki, que se protexe do sol cun pucho da plataforma que loita contra a instalación de eólicos no Monte do Gato (en Aranga, apenas a vinte quilómetros de distancia) e loce unha camiseta co logo de Monfero di Non.

Rural Contemporánea foi o xermolo; Aire Limpo Mariña-Mandeo (quen defende o Monte do Gato), o espello. “Somos unha réplica”. E a réplica deu lugar ás súas propias réplicas: Neda di Non, A Capela di Non, Ferrolterra di Non, Ortigueira di Non, Cerdido di Non, Monte do Chan di Non, Cabanas di Non… Estas plataformas, xunto con outros colectivos ecoloxistas, asinaron o 5 de setembro o Manifesto en Caaveiro e o sábado pasado concorreron na manifestación estatal en Madrid.

O que protexemos é a vida. Por riba do patrimonio, da paisaxe, incluso das economías, está a vida, o dereito a vivirmos unha vida saudábel onde decidamos vivila. E o medio, os montes, os ríos, a auga, son elementos para vivir. Iso é o que defendemos. En Monfero e en todas partes. Na Galiza, na cordilleira Cantábrica, en Aragón…” En todas partes din non.

Vivendas no Candedo que quedan no vial principal do Parque no proxecto de Iberdrola

Dupla ameaza

O escritor Manuel Rivas e o cineasta Oliver Laxe acompañaron a medio milleiro de veciñas e veciños da zona na manifestación en Madrid. Mais esta non é unha loita de personalidades, é unha loita promovida e encabezada polas propias veciñas e coas cidades ausentes. O terremoto que se está a vivir no rural non ten réplica no mundo urbano galego. Até o momento o aparato mediático que arroupa o Partido Popular e os intereses que defenden o PP e o PSOE evitou que a protesta se estendese ás cidades do país.

Mais, con todo, nas aldeas a reacción diante da ameaza foi inmediata. En Monfero empezaron a organizarse en maio deste ano. Unha veciña topouse no BOE coa publicación do proxecto de Pena do Corvo e máis unha LAT (Liña de Alta Tensión) que afecta tamén o concello veciño de Paderne. Nuns días, o grupo veciñal de Whatsapp para informarse sobre o plan de Iberdrola xuntou máis de duascentas persoas. Organizouse unha charla coas activistas do Monte do Gato e comezaron as reunións cada domingo. Tamén con veciñas de Paderne.

“Despois diso constituíse a asemblea e fomos co concello de Monfero, gobernado polo PSOE. Pedimos unha explicación do motivo polo que non se informara. Primeiro, dixeron que non sabían nada e mesmo deixaron que na Casa do Concello colgásemos unha pancarta. Trouxeron técnicos de Iberdrola para que falasen cos veciños. Pero a cousa empezou a torcerse nese momento”, lembra Iñaki López. “A reunión foi unha fraude. O alcalde pechouse no concello cun dos técnicos e alá eles o que falaron. Poucas semanas máis tarde, apareceu outro proxecto, o P.E. Taboada, impulsado pola portuguesa EDP. Resulta que omitira a publicación do documento inicial, algo que ao parecer é legal. E en Monfero, ninguén dicía nada. Pero o concello tiña presentado un informe positivo o proxecto de EDP…”

O P.E. Taboada proxecta doce aeroxeradores, de seis MW de potencia cada un e unha altura total de 248 metros á punta da aspa. Unha máquina de tales dimensións non se viu aínda no país. Ninguén sabe que tipo de impactos pode provocar algo así.

A poligonal deste proxecto ocupa parte do mesmo territorio que o de Iberdrola, e aínda que é máis pequena, mantén dentro 18 núcleos de poboación. En San Xiá de Arca e na Costiña os monstros de 248 metros estarían a 530 e 525 metros de distancia das casas. E iso permíteo a lei.

En Queixeiro, as máquinas situadas nun outeiro cara o nacente, proxectarán sombras quilométricas. Os Gotes, unha pequena aldea onde conviven dúas familias no linde mesmo das Fragas do Eume, quedaría no centro dun cadrado de catro aeroxeradores: as máquinas 5, 6, 8 e 9.

“Son familias, coas súas vidas, susceptíbeis de seren sacrificadas en pro dos intereses da EDP ou de Iberdrola. Estamos a cuestionar iso”, insiste López.

Os proxectos superpóñense. Son incompatíbeis. Desde Monfero di Non pensan que a estratexia empresarial, asumida polo goberno local, é consentir o P.E. Taboadela.

Esa estratexia fracturou a plataforma. “Moita xente estaba aí porque o goberno local se puxera en contra do plan de Iberdrola, pero cando apareceu o de EDP, apoiado polo concello… pois esa xente desmobilizouse”.

Aldea de Queixeiro. Os muíños elevaranse sobre o eucaliptal

Publicidade

Publicidade

A industria do eucalipto e outras

Porén, a plataforma xa tiña impulso dabondo para resistir. Unhas corenta persoas colaboran directamente no labor veciñal. Alén da bagaxe recollida doutras loitas, en Monfero a plataforma nutriuse de colectivos con intereses opostos aos polígonos eólicos. Están en contra os pescadores, están en contra os cazadores -que verían minguar espazos e fauna durante a fase de obras e toparíanse con limitacións despois-, están en contra veciñas e veciños afectados polas infraestruturas viarias, como na aldea de Candedo, onde as pistas levarían por diante casas. E, sobre todo, están en contra os propietarios forestais -aquí non hai comunais, a propiedade do monte é maioritariamente privada.

Monfero, as aldeas, son un bosque de eucaliptos ao pé das Fragas, onde a plantación limitouse hai anos, mais aínda están invadidas. “Hai poderosos intereses madeireiros”, explica López, “e están aliñados cos da plataforma para frear os eólicos”. Aquí xa hai unha industria.

A propiedade, privada, tamén é un freo para as corporacións enerxéticas. En Monfero e Paderne as expropiacións son o principal medo das veciñas e veciños. O metro cadrado de monte para a liña entre aeroxeradores págase a 0,80€, segundo a plataforma. O metro cadrado para a instalación da liña normal de alta tensión, a 0,40€.

A paisaxe nesta zona chaira de poboamento disperso e pequenas explotacións gandeiras, é outro activo para un determinado turismo, mesmo para o asentamento de familias que foxen das cidades. A ameaza puxo en alerta á veciñanza. “Empezamos a entender esas cruces brancas que aparecían pintadas no chan nas estradas ou diante das casas. Que pasa? Como pode ser que haxa unha empresa debuxando un polígono eólico e o Concello non informe e non diga nada? Ese enfado e o medo foron o impulso inicial da plataforma… Agora sabemos moito máis e coñecemos os riscos”.

Pintada no Queixeiro na subida cara as Fraguas do Eume

A mobilización: da rede ás cidades

Monfero di Non é un exemplo de cooperación entre colectivos que manteñen as mesmas loitas nos seus territorios. O Manifesto do Mosteiro de Caaveiro ao redor da demanda dunha moratoria eólica foi o primeiro fito. A manifestación do 16 de outubro en Madrid, o seguinte. Mais Monfero di NON levaba tempo ofrecendo recursos ao resto de plataformas. Un dos activistas, programador informático de profesión, elaborou a ferramenta para converter un documento PDF nun mapa virtual accesíbel a través de Internet en pouco menos dunha hora.

Hoxe Monfero di NON elabora mapas de polígonos e liñas de evacuación para plataformas de toda Galiza e mesmo do Estado.

“Nós tiñamos a experiencia do efectivos que son os mapas. O primeiro mapa que fixemos, o de Pena do Corvo, leva máis de 30.000 visitas”, conta Iñaki. O mapa non só sinala a situación dos aeroxeradores, a subestación, as pistas de acceso e a poligonal, tamén incorpora elementos de protección patrimonial ou as traídas de auga de cada aldea. “As traídas son unha información moi relevante. É o primeiro que lles preocupa ás veciñas: ‘han afectar ás augas?’ E resulta traballoso catalogalas todas. Nós fomos aldea a aldea preguntando onde estaban”.

Na web de Monfero di NON está a disposición pública o documento Que facer cando chega un Parque eólico a vosa aldea?, elaborado en colaboración coas activistas do Monte do Gato. Ese documento disparou as réplicas en toda a contorna e no resto do país. Aínda que o aparato mediático e as cidades agochen ou ignoren o que está a acontecer, a resposta á ameaza é posíbel.

Monfero di NON, en acordo con outros colectivos, aínda fixo máis. Intentou rachar o muro de silencio nas cidades. Reuniron 1.600€ a base de achegas de plataformas e grupos ecoloxistas. Destinaron unha parte a carteis e outra a faixas co lema Aldeas libres de macroeólicos. Mil duascentas pancartas que distribuíron tamén na Coruña, Ferrol e Compostela a través de asociacións veciñais e culturais.

Aldeas Libres de Macroeólicos, en Monfero.

A xente

“Chamámoslle o grupo plomada. O que se fixo ao principio é ir ao Concello dar a brasa… Era tamén un grupo de información. Había unha rapaza en moto e outras en coche que ían ás zonas de afeccións máis severas explicar á xente o que pasaba. A algúns dáballes igual… pero a outros non. Enfadábanse. ‘Onde hai que asinar?’ preguntaban”, lembra Iñaki López da parte máis directa da acción da plataforma.

Ese cara a cara coa veciñanza foi clave. Moveron á xente. Conseguiron presentar 1.600 alegacións por rexistro ao proxecto inicial do P.E. de Pena do Corvo de Iberdrola. Colapsaron o rexistro municipal. Na Delegación do Goberno non responderon á pregunta de cantas se tiñan presentado por rexistro telemático.

Non puideron opoñerse ao P.E. Taboada, porque EDP non presentou o documento inicial. A información sobre este proxecto chegou á plataforma “a través dunha filtración do PP local”. O Goberno, que tramita os polígonos de máis de 50MW, debe comunicar os plans á Delegación do Goberno, á Xunta é aos concellos afectados. 

A Xunta, aducindo que esta zona non está considerada no Plan Sectorial Eólico de Galiza como área de aproveitamento eólico, opúxose a estes dous proxectos. Así que en Monfero teñen un goberno municipal (socialista) favorábel a un dos proxectos, e a Administración autonómica (popular) en contra dos dous proxectos de tramitación estatal por un ministerio (socialista).

A cantidade que temos aquí, en Galiza, é incríbel… Non sucede en ningún outro sitio do Estado. Todas as semanas aparecen dous ou tres novos proxectos. A Xunta parece que dispara con metralleta”, di Iñaki mentres no patio da súa casa do Piñeiro ensina parte do traballo feito. “Aquí está o máis importante, os mapas, que non son mapas para que vexa un cartógrafo, son para que os vexa un veciño, a xente…”. O portátil de Iñaki é un dos epicentros desas sacudidas que está experimentando o rural dun país que sempre parece durmido e cada vez custa máis facelo espertar diante de agresións espantosas. Esta é a peor desde o Prestige, e moito peor.

Iñaki López na súa casa do Piñeiro

Pode que che interese:

Santa Clara: un tesouro de 750 anos

Até hai ben pouco o centro de Pontevedra contaba con 12.575,21 metros cadrados que estiveron pechados durante 750 anos á cidadanía. Este espazo do que falamos é o Convento de Santa Clara, recuperado a finais do ano 2021 polo Concello de Pontevedra por 3,2 millóns de euros. Esta operación foi unha das maiores en materia de recuperación de patrimonio das últimas décadas en Galiza.

O Reino de Galiza: Coñecer o pasado para construírmos o futuro

Orgullo Galego presenta a campaña de divulgación do Reino de Galiza. Entre os meses de xullo e novembro desenvolveremos un ambicioso proxecto de difusión do Reino Medieval da Galiza na nosa páxina web e redes sociais. Conversas, vídeos, artigos, infografías… Non a perdas!!

Publicidade

Publicidade

Deixa un comentario

Ti fas que a rede en galego viva!

Ti podes contribuir a que este tipo de contidos e proxectos non desaparezan!

A túa axuda mantén esta páxina, a actualizar as redes sociais, as canles audiovisuais e a crear contido de calidade. Ademais, podes acceder a contido exclusivo para orgullosas e orgullosos do noso!